काठमाडौँ । संयुक्त राज्य अमेरिका र इरानबिच लामो समयदेखि जारी तनाव अन्त्य गर्ने उद्देश्यले तयार भइरहेको एक पृष्ठीय सम्झौतामा उल्लेखनीय प्रगति भएको बताइएको छ। यो प्रस्तावित सम्झौता दुवै देशबीचको दीर्घकालीन द्वन्द्व अन्त्य गर्ने र भविष्यमा आणविक विषयमा विस्तृत वार्ताको आधार तयार गर्ने लक्ष्यसहित अघि बढाइएको हो।

प्रस्तावअनुसार इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रम अन्तर्गत भइरहेको युरेनियम समृद्धि प्रक्रिया निश्चित समयका लागि पूर्ण रूपमा रोक्ने प्रतिबद्धता जनाउनेछ। यसको बदलामा अमेरिकाले इरानमाथि लगाइएका आर्थिक तथा व्यापारिक प्रतिबन्धहरू हटाउने र रोकिएका सम्पत्तिहरू फिर्ता गर्ने तयारी गर्नेछ। यस कदमले इरानको अर्थतन्त्रलाई राहत दिने र अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक सम्बन्ध सुधार हुने अपेक्षा गरिएको छ।

यसैगरी, दुवै पक्षले अन्तर्राष्ट्रिय रूपमा अत्यन्त महत्वपूर्ण मानिने हर्मुज जलडमरूमध्यमार्फत हुने तेल तथा व्यापारिक ढुवानीमा लगाइएका अवरोधहरू हटाउने सम्भावनाबारे पनि छलफल गरिरहेका छन्। यदि सहमति भएमा यसले विश्व ऊर्जा आपूर्तिमा स्थिरता ल्याउने र तेल बजारमा देखिएको अनिश्चितता कम गर्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।

तर सम्झौताको सबैभन्दा जटिल विषय युरेनियम समृद्धि रोक्ने अवधिबारे रहेको छ। हालको छलफल अनुसार यो अवधि करिब १२ देखि १५ वर्षसम्म हुन सक्ने देखिएको छ। इरानले पहिले करिब ५ वर्ष मात्र रोक्ने प्रस्ताव गरेको थियो भने अमेरिकाले २० वर्षसम्मको दीर्घ प्रतिबन्धको माग गरेको थियो। यही कारण दुवै पक्षबीच अन्तिम सहमति अझै टुंगिन बाँकी रहेको बताइएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यो प्रस्तावित सम्झौता हालसम्मको सबैभन्दा महत्वपूर्ण कूटनीतिक प्रयासमध्ये एक मानिएको छ। यद्यपि अन्तिम नतिजा अझै पनि दुवै देशबीचको थप छलफल र सहमतिमा निर्भर रहनेछ।